← Tüm yazılar
Çocuk ve Ergen

Çocuklarda kaygı: belirtiler, nedenler ve evde yapabilecekleriniz

Karın ağrıları, uykuya dalamama, sürekli “ya olursa?” soruları… Çocuklarda kaygı çoğu zaman bedenden konuşur. Kaygıyı tanımak ve evde çocuğunuza destek olmak için uygulanabilir öneriler.

Klinik Psikolog Melike Altunok · 25 Eylül 2026 · 2 dk okuma

Çocuklarda kaygı: belirtiler, nedenler ve evde yapabilecekleriniz

Kaygı, aslında hepimizi tehlikelere karşı koruyan doğal bir duygudur. Sınavdan önce biraz gerilmek, karanlıktan bir süre korkmak ya da yeni bir ortamda çekingen davranmak çocukluğun olağan parçalarıdır. Sorun, kaygının gerçek tehlikeyle orantısız hale gelmesi ve çocuğun günlük hayatını kısıtlamaya başlamasıdır.

Çocuklarda kaygı nasıl görünür?

Yetişkinler kaygılarını çoğu zaman kelimelerle anlatabilir; çocuklar ise genellikle bedenleri ve davranışlarıyla anlatır. Şu belirtilere dikkat edin:

  • Bedensel şikâyetler: Tıbbi bir nedeni bulunmayan karın ağrısı, bulantı, baş ağrısı
  • Uyku sorunları: Tek başına uyuyamama, uykuya dalmakta zorlanma, kâbuslar
  • Kaçınma: Okula, doğum günü partilerine ya da yeni ortamlara gitmek istememe
  • Sürekli güvence arama: “Emin misin?”, “Ya olursa?” sorularını tekrar tekrar sorma
  • Huzursuzluk ve öfke: Kaygı bazen ağlama ya da öfke patlaması olarak da ortaya çıkar
  • Mükemmeliyetçilik: Hata yapmaktan aşırı korkma, ödevi defalarca silip baştan yazma

Kaygının nedenleri nelerdir?

Kaygının tek bir nedeni yoktur. Mizaç, aile öyküsü, yaşanan değişiklikler (taşınma, ayrılık, kayıp, yeni bir kardeş) ve çocuğun çevresinden öğrendikleri bir araya gelir. Kaygılı ebeveynlerin çocuklarının da daha kaygılı olabildiğini biliyoruz; bu bir suçlama değil, çocukların duygularını düzenlemeyi büyük ölçüde bizi izleyerek öğrendiklerinin bir hatırlatmasıdır.

Evde yapabileceğiniz 6 şey

1. Duyguyu adlandırın, küçümsemeyin

“Korkacak bir şey yok” demek yerine “Yarın okulda ne olacağını bilmemek seni endişelendiriyor, değil mi?” demeyi deneyin. Duygunun adını koymak, çocuğun onu yönetebilmesinin ilk adımıdır.

2. Kaçınmayı değil, küçük adımları destekleyin

Kaygı verici durumdan tamamen uzak durmak kısa vadede rahatlatır ama uzun vadede kaygıyı büyütür. Çocuğunuzla birlikte küçük, ulaşılabilir adımlar planlayın: Önce okul bahçesine kadar birlikte gitmek, sonra kapıda vedalaşmak gibi.

3. Nefes egzersizini oyuna dönüştürün

“Mum üfleme ve çiçek koklama” oyunu küçük çocuklar için çok etkilidir: Burnundan çiçek koklar gibi derin nefes al, ağzından mum üfler gibi yavaşça ver. Bunu sakin anlarda düzenli olarak çalışmak, zor anlarda kullanmayı kolaylaştırır.

4. Güvence vermeyi sınırlayın

Aynı soruya onlarca kez cevap vermek kaygıyı besleyebilir. Bir kez sakin ve net yanıt verin; ardından “Bunu konuştuk, şimdi birlikte ne yapabiliriz?” diyerek dikkatini başka yöne yönlendirin.

5. Öngörülebilir bir rutin oluşturun

Belirli uyku, yemek ve oyun saatleri çocuğa güven verir. Özellikle akşam rutini (banyo, kitap, sohbet) uyku öncesi kaygıyı azaltır.

6. Kendi kaygınızı fark edin

Çocuğunuz sizin sakinliğinizi “ödünç alır”. Sizin de zorlandığınızı fark ediyorsanız kendinize destek almak, çocuğunuza verebileceğiniz en değerli hediyelerden biridir.

Psikolojik destek ne zaman gerekir?

Kaygı birkaç haftadan uzun sürüyor, okula gitmeyi, arkadaşlıkları ya da uykuyu belirgin şekilde etkiliyorsa bir uzmandan destek almak faydalı olur. Çocuklarda kaygı ile çalışırken ağırlıklı olarak Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) temelli, yaşa uygun yöntemler kullanıyorum; küçük çocuklarda bu çalışmayı oyun ve çizim üzerinden yürütüyorum. Ebeveynler de sürecin bir parçası olur; evde neler yapılabileceğini birlikte planlarız.

Çorum’da ya da online olarak destek almak isterseniz randevu sayfasından uygun bir saat seçebilirsiniz.

Diğer yazılar